Funkcjonowanie banków spółdzielczych w Polsce kształtowane było przez burzliwe wydarzenia historyczne, zmiany ustrojowe, ewolucję regulacji prawnych a w ostatnim czasie postęp technologiczny.
Po II wojnie światowej banki spółdzielcze zostały poddane nacjonalizacji, a ich niezależność została ograniczona. Po okresie powojennym w latach 50 nastąpiła przymusowa reorganizacja ruchu spółdzielczego. Na mocy dekretu o reformie bankowej z 25 października 1948 roku zlikwidowano istniejące w Polsce banki. Spółdzielnie oszczędnościowo-pożyczkowe funkcjonowały pod silną kontrolą państwa, będąc zrzeszone w ramach scentralizowanych struktur. W okresie PRL funkcjonowały one głównie pod kontrolą państwa, często zmieniając formy organizacyjne (Gminne Kasy Spółdzielcze, Spółdzielnie Oszczędnościowo-Pożyczkowe), a w latach 1975–1989 działały w ramach struktury Banku Gospodarki Żywnościowej (BGŻ).
Transformacja ustrojowa po 1989 roku i przejście do gospodarki rynkowej wymusiło na bankach spółdzielczych powrót do korzeni – autonomii, relacyjnego modelu biznesowego i obsługi lokalnych społeczności. Był to czas restrukturyzacji, walki o rentowność i konsolidacji sektora. Ustawa z 24 czerwca 1994 r. o restrukturyzacji banków spółdzielczych i Banku Gospodarki Żywnościowej (BGŻ) wymusiła na bankach spółdzielczych określenie swojej przyszłości: samodzielne zrzeszenie się z innymi bankami lub przyłączenie do BGŻ.
W latach 90 i na początku XXI wieku sektor musiał zmierzyć się z niską kapitałowością i problemami finansowymi. Doprowadziło to do procesów konsolidacyjnych – mniejsze, nierentowne banki łączyły się, tworząc silniejsze podmioty. Proces dostosowawczy doprowadził do powstania banków zrzeszających, co zapewniło stabilność finansową i wsparcie techniczne (powstały Grupa BPS i Grupa SGB).
Banki spółdzielcze zaczęły stawiać na nowoczesne produkty bankowe, zachowując jednocześnie swój unikalny charakter – bliskość z klientem, znajomość lokalnego rynku i finansowanie rolnictwa oraz małych i średnich przedsiębiorstw.
Rozpoczęcie działalności obecnie funkcjonującego Banku Spółdzielczego w Augustowie, chociaż wynikało z wcześniejszych tradycji i wywodzi się z dawnych struktur spółdzielczych nie było kontynuacją gospodarczą – nie przejęto żadnych majątków czy funduszy, również nie wszystkie dokumenty z tamtych lat się zachowały.
Na przestrzeni minionych ponad stu lat na bazie zachodzących zmian transformował również sam Bank – zmieniały się zasady prowadzenia działalności oraz formy organizacyjne, sposób funkcjonowania, a także nazwa Banku.
Wczoraj….
Początek funkcjonowania przypada na rok 1921 rok – 12 czerwca odbyło się posiedzenie inicjatorów założenia Banku, następnie w dniu 19 czerwca wybrano pierwszą Radę Nadzorczą, a dnia 27 czerwca powołano pierwszy Zarząd. Pierwsze Walne Zgromadzenie odbyło się 26 lutego 1922 roku.
W dniu 2 lipca 1921 roku Sędzia Okręgowy jako Rejestrowy w Suwałkach uznał Statut Banku za zgodny z przepisami prawa, następnie dnia 8 marca 1922 roku Bank Spółdzielczy z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Augustowie przy ulicy Rynek 43 został wciągnięty do rejestru spółdzielni przez Sąd Okręgowy w Grodnie Wydział Zamiejscowy w Suwałkach i pod ta nazwą działał z powodzeniem do wybuchu II wojny światowej.
Banki spółdzielcze podczas II wojny światowej funkcjonowały w warunkach okupacji, często ograniczając swoją działalność, a w wielu przypadkach ulegając zniszczeniu lub zawieszeniu działalności – nie zachowały się dokumenty dotyczące funkcjonowania Banku Spółdzielczego w Augustowie w tym okresie.
W 1948 roku, wkrótce po wydaniu dekretu o reformie bankowej, została założona w Nowince Gminna Kasa Spółdzielcza z ograniczoną odpowiedzialnością, następnie postanowieniem Sądu Okręgowego w Ełku z 20 czerwca 1950 roku Gminną Kasę Spółdzielczą w Nowince przekształcono na Gminną Kasę Spółdzielczą w Augustowie.
Dnia 24 czerwca 1956 r. zmieniono nazwę spółdzielni – Gminna Kasa Spółdzielcza w Augustowie przyjęła nazwę Kasy Spółdzielczej w Augustowie.
Aktualną do dziś istniejącą nazwę „Bank Spółdzielczy w Augustowie,” zarejestrowano w Sądzie Okręgowym w Suwałkach 12 czerwca 1958 r.
W latach 1975 – 1995 Bank ściśle współpracował z Bankiem Gospodarki Żywnościowej, który w tym czasie wykonywał funkcję Banku Zrzeszającego.
W roku 1967 roku podjęto decyzję o zakupie działki budowlanej, a następnie rozpoczęto budowę nowej siedziby, a w 1975 roku zakończono budowę obecnej siedziby Centrali Banku.
W roku 1999 Bank Spółdzielczy w Sztabinie przyłączył się do Banku Spółdzielczego w Augustowie stając się jego oddziałem.
….i dziś
Bank Spółdzielczy w Augustowie jest uniwersalnym bankiem wyłącznie z polskim kapitałem, jest bankiem o cechach lokalnego banku samorządowego działającym jako spółdzielnia na terenie województwa podlaskiego oraz powiatu ełckiego.
Bank prowadzi działalność w dwóch placówkach w Centrali Banku w Augustowie oraz Filii w Sztabinie.
Bank jest zrzeszony w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A., jest również uczestnikiem Systemu Ochrony Zrzeszenia Banku BPS.